پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

موانع شکل‌گیری هم‌افزایی نهادی میان سازمان صداوسیما و وزارت امور خارجه در پیشبرد اهداف سیاست خارجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زینب حمزئی 1
محمدقلی میناوند چال 2
عباس ناصری طاهری 3
1 کارشناسی ارشد رشته مدیریت رسانه خدمت عمومی، گروه مدیریت رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم نوین رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 استادیار گروه ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
10.22034/imrl.2026.566393.1351
چکیده
چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل موانع تحقق هم‌افزایی نهادی میان سازمان صداوسیما و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است؛ دو نهادی که نقشی کلیدی در تولید روایت ملی، دیپلماسی عمومی و مدیریت افکار عمومی بین‌المللی ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شده و داده‌ها از طریق ۲۱ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه رسانه، دیپلماسی و دانشگاهی، همراه با بررسی اسناد رسمی دو سازمان، گردآوری و تحلیل شده است.یافته‌ها نشان می‌دهد که عدم شکل‌گیری هم‌افزایی مؤثر میان این دو نهاد، حاصل مجموعه‌ای از موانع چندسطحی و درهم‌تنیده است که در چهار دسته اصلی قابل طبقه‌بندی‌اند: موانع ساختاری و نهادی، موانع فرهنگی و ارتباطی، موانع سیاسی و جناحی، و موانع حرفه‌ای و تخصصی. موانع ساختاری شامل نبود نهاد هماهنگ‌کننده مشترک، پراکندگی مراکز تصمیم‌گیری و فقدان سازوکارهای رسمی تبادل اطلاعات است. موانع فرهنگی–ارتباطی به تفاوت منطق رسانه و دیپلماسی، ضعف اعتماد نهادی و ناهماهنگی در زبان روایت‌سازی بازمی‌گردد. در سطح سیاسی، منازعات جناحی، نگاه امنیتی و بی‌ثباتی مدیریتی نقش بازدارنده دارند. همچنین کمبود آموزش مشترک و ضعف مهارت‌های تخصصی متقابل از موانع حرفه‌ای محسوب می‌شود.نتیجه‌گیری نشان می‌دهد که فقدان هم‌افزایی، مسئله‌ای ساختاری و سیستمی است و نیازمند مداخله در سطوح نهادی، حرفه‌ای و سیاست‌گذاری است.
کلیدواژه‌ها
آسیب شناسی
هماهنگی بین سازمانی
هم‌افزایی
سازمان صداوسیما
وزارت امورخارجه
سیاست خارجی

عنوان مقاله English

Barriers to Institutional Synergy between the Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB) and the Ministry of Foreign Affairs in Advancing Foreign Policy Objectives

نویسندگان English

Zeinab Hamzeei 1
MohammadGholi Minavand Chaal 2
Abbas Naseri Taheri 3
1 M.A. in Public Media Management, Department of Media Management, Faculty of Communication and Media, Islamic Republic of Iran Broadcasting University
2 Associate Professor and Faculty Member, Department of New Media sciences, Faculty of Communication and Media, Islamic Republic of Iran Broadcasting University
3 Assistant Professor, Department of Communication Sciences, Faculty of Communication and Media, Islamic Republic of Iran Broadcasting University
چکیده English

This study investigates the barriers of the institutional-synergy between the Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB) and the Ministry of Foreign Affairs (MFA) – two strategic bodies that shape the national narrative, conduct public diplomacy, and manage national and international public opinion. Employing a qualitative research design based on thematic analysis, data were gathered through 21 semi-structured interviews with media, diplomatic, and academic experts and triangulated with official documents from both organizations. The findings reveal that this lack of synergy stems from a set of inter-related, multi-layered barriers. The findings indicate that the failure to achieve synergy between the two organizations results from the interaction of multiple, multi-layered, and intertwined barriers, which can be classified into four main categories: structural–institutional barriers, cultural–communicative barriers, political–factional barriers, and professional–expertise-related barriers. structural-institutional barriers such as the absence of a joint coordination body and fragmented decision-making, cultural-communicative barriers including inherent tensions between media and diplomatic logic and institutional distrust, political-factional barriers like internal rivalries and managerial instability, and professional-expertise barriers encompassing insufficient foreign-policy knowledge and a lack of professional standards for constructing international narratives. Overall, the research suggests that the IRIB-MFA disconnect is not a mere behavioral or incidental problem, but rather a structural, institutional, and systemic issue generated by the simultaneous and mutually reinforcing interaction of these four categories of barriers.

کلیدواژه‌ها English

Synergy
Inter-organizational Coordination
Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB)
Ministry of Foreign Affairs
بابایی زکلیکی، ش. و هدایتی، م. (1385). کندوکاو در مدیریت هم‌افزایی هلدینگ‌ها. پیام مدیریت، 17-18، 158-133.            https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/58347
بیکدلو، م. و رهنورد، ر. (۱۳۹۶). سنجش هماهنگی میان‌سازمانی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در سازمان‌های عمومی. مدیریت دولتی،30(2)، 95-72. http://jmdp.ir/article-2417-1-fa.html
خرازی آذر، ر. (1388). تحلیل گفتمان دیپلماسی رسانه‌ای فیلم 300. تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک.
رشیدپور، ع. و مرادی، ع. (۱۳۹۰). درآمدی بر مبانی نظری هم‌افزایی فرهنگی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، ۲(۴)، ۵۵-۷۸.
https://sspp.iranjournals.ir/article_2470.html
شهره، ر. و مؤمنی، ف. (۱۴۰۳). زایش نهادهای هم‌افزا؛ بررسی نظریه بازی‌های تحولی. فصلنامه اقتصاد و جامعه، ۵۳، ۱۱-۵۱.                                      https://www.magiran.com/p2762539  
شیخ‌الاسلام، ن. دانایی‌فرد، ح.کردنائیج، ا. و مرتضوی، م. (۱۳۹۶). واکاوی موانع هماهنگی بین سازمان‌های بخش عمومی ایران. فصلنامه علمی مدیریت سازمان‌های دولتی، ۱۳-۳۰.
https://ipom.journals.pnu.ac.ir/article_4191.html
فرج‌وند، ا. (۱۳۹۶). از هم‌افزایی تا هم‌آفرینی. مدیریت سازمان‌های دولتی، ۶(۱)، ۵۱-۶۲.
https://sid.ir/paper/261469/fa
مقتدر، ه. (1358). مباحثی پیرامون سیاست بین‌الملل و سیاست خارجی. تهران: انتشارات دانشکده علوم سیاسی و اجتماعی، 132-131.
وزارت امور خارجه فرانسه (1388). گزارش همکاری غیرمتمرکز: هم‌افزایی، هماهنگی و تجمیع ظرفیت‌ها. پاریس: اداره کل همکاری بین‌المللی و توسعه.                https://www.diplomatie.gouv.fr
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative Governance In Theory and Practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543-571.
 https://academic.oup.com/jpart/article-abstract/18/4/543/1090370
Agranoff, R. (2006). Inside collaborative networks: Ten lessons for public managers. Public Administration Review, 66(s1),55-65.
        https://www.jstor.org/stable/4096570
Bahadori, M., Khankeh, H. R., Zaboli, R., Ravangard, R., & Malmir, I. (2016). Barriers to and facilitators of inter-organizational coordination in response to disasters: A grounded theory approach. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 11(3), 318-325. https://doi.org/10.1017/dmp.2016.131
Bavinck, M., Chuenpagdee, R., & Said, A. 2022. Achieving governance synergies through institutional interactions. Ocean & Coastal Management, 225, 106251. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2022.104990
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis In psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
        https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Corbin, J. H., & Mittelmark, M. B. (2008). Partnership lessons from the Global Programme for Health Promotion Effectiveness: A case study. Health Promotion International, 23(4), 365–371. https://doi.org/10.1093/heapro/dan029
Cull, N. J. (2010). Public diplomacy: Seven lessons for its future from its past. Place Branding and Public Diplomacy, 6(1), 11–17. https://doi.org/10.1057/pb.2010.4
Donahue, J. D., & Zeckhauser, R. J. 2011. Collaborative Governance: Private Roles for Public Goals in Turbulent Times. Princeton University Press.
Entman, R. (2008). Theorizing mediated public diplomacy: The U.S. case. International Journal of Press/Politics, 13(2), 87-102.
        https://doi.org/10.1177/1940161208314657
Gilboa, E. 2001. Diplomacy in the media age: Three models of uses and effects. Diplomacy & Statecraft, 12(2), 1-28.
Iversen, M. (1999). Synergy and organization: The case of Danfoss (Working Paper No. 99‑11). Department of Industrial Economics and Strategy, Copenhagen Business School. Retrieved from
        https://research.cbs.dk/en/publications/synergy-and-organization-the-case-of-danfoss/
      Karimi, M., et al. (2025). Identifying the components of a coherence‑oriented model for structuring administrative system policies: The Iranian experience in public administration governance. Journal of DTAI, 1-2. Extracted from https://journaldtai.com/index.php/jdtai/article/download/173/182.                       
Khan, N., & Aziz, F. (2023). The role of media in shaping Pakistan’s foreign policy. Global Mass Communication Review, 8(1), 44–60.
        https://doi.org/10.31703/gmcr.2023(VIII-I).05
Lepenies, R., von Winterfeld, U., Schilling‐Vacaflor, A., & Jetzkowitz, J. 2025. From silos to synergy: Mapping institutional collaboration across environmental sustainability initiatives. Environmental Policy and Governance, 35(3), 245-259. https://doi.org/10.1002/eet.2060
Mirzania, M., Shakibazadeh, E., & Ashoorkhani, M. (2022). Challenges for implementation of inter-sectoral efforts to improve outbreak response using consolidated framework for implementation research; Iran’s COVID‑19 experience. BMC Health Services Research, 22, Article 1118. https://doi.org/10.1186/s12913-022-08510-4
North, D. C. 1990. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. pp. 46-58. Cambridge University Press.
Nye, J. S. 1990. Bound to Lead: The Changing Nature of American Power. p.31. Basic Books.
Nye, J. S. 2004. Soft Power: The Means to Success in World Politics. p.11. PublicAffaires
Nye, J. S. 2008. Public diplomacy and soft power. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 94-109.
 https://doi.org/10.1177/0002716207311699
Ring, P. S., & Van de Ven, A. H. (1994). Developmental processes of cooperative interorganizational relationships. Academy of Management Review, 19(1), 90-118. https://doi.org/10.5465/amr.1994.9410122009
Qi, T., & Hou, Wei. 2024. Media’s role in fostering the Belt and Road Initiative and Chinese foreign policy in the Arab region. In Soft Power and Diplomatic Strategies in Asia and the Middle East (pp. 10). IGI Global.
 https://doi.org/10.4018/979‑8‑3693‑2444‑8
Schruijer, S. 2020. The dynamics of interorganizational collaborative relationships. Administrative Sciences, 10(3), 53. https://doi.org/10.3390/admsci10030053
Williamson, O. E. 1996. The Mechanisms of Governance. Oxford University Press. P.11..