پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

نقش دیپلماسی رسانه‌ای در توسعه ظرفیت‌های اقتصادی بازارهای مرزی کشور ترکمنستان و ایران (مطالعه موردی: استان خراسان شمالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مرتضی دانشوری 1
اشرف راد 2
1 کارشناس‌ارشد مدیریت‌رسانه و پژوهشگر سازمان صداوسیما، دانشکده ارتباطات‌ورسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران
2 کارشناس‌ارشد آموزش زبان‌انگلیسی، دبیر آموزش‌وپرورش استان تهران، گروه زبان‌انگلیسی، دانشکده علوم‌انسانی، دانشگاه تابران، مشهد، ایران
10.22034/imrl.2026.557875.1345
چکیده
مهمترین هدف مقاله شناسایی قابلیت‌های دیپلماسی رسانه‌ای در توسعه ظرفیت‌های اقتصادی استان جهت صادرات بهینه و پایدار محصولات، کالا و خدمات به بازارهای‌مرزی ترکمنستان می‌باشد. رویکرد پژوهش کیفی و از روش تحلیل مضمون برای انجام آن استفاده شده است همچنین برای گردآوری اطلاعات از دو روش مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه‌ساختارمند استفاده شد، جامعه آماری؛ تجار، اساتید و مسئولان اجرایی استان که با نمونه گیری هدفمند و تعداد 12 نفر انتخاب شدند. باتوجه به همجواری استان‌خراسان‌شمالی با ترکمنستان، اما با این‌وجود فاقد گذرگاه رسمی است و محصولات خود از سایر گذرگاه‌ها صادر می‌گند. باتوجه به نظریه جغرافیای اقتصادی نوین، جهت توازن لازم است گذرگاه رسمی تأسیس شود، بر طبق یافته‌های تحقیق و باتوجه به سیاست تنوع‌سازی اقتصاد در کشور ترکمنستان و نفوذ رژیم غاصب اسرائیل در آن‌سوی مرز، بازارهای‌مشترک مرزی ترکمنستان از حساسیت بالایی برخوردار است. لذا باعنایت به اشتراکات و قرابت‌های فرهنگی بین دو کشور، مناطق‌مرزی استان در چهار حوزه ظرفیت‌های خوبی برای صادرات دارد: صنایع‌دستی، محصولات کشاورزی، محصولات صنعتی و صنایع‌غذایی. که در این بین خلاء دیپلماسی رسانه‌ای مشهود است. نتایج نشان می‌دهد؛ فرصت‌ها و ظرفیت‌های تجاری‌و‌اقتصادی ترکمنستنان، ظرفیت‌های صادراتی استان، زیر ساخت‌های لازم برای توسعه بازارهای‌مرزی، توجه‌به موانع و مشکلات صادراتی پیش‌روی، توجه‌به نیاز‌های وارداتی ترکمنستان، توجه‌ جدی به دیپلماسی رسانه‌ای از مهمترین مضامین فراگیر می‌باشد. .
کلیدواژه‌ها
دیپلماسی رسانه‌ای
صادرات مرزی
ظرفیت‌های اقتصادی مرزی
خراسان‌شمالی

عنوان مقاله English

The Role of Media Diplomacy in Developing the Economic Capacities of Border Markets in Turkmenistan and Iran (Case study: North Khorasan Province)

نویسندگان English

Morteza Daneshvari 1
ashraf rad 2
1 Master of Media Management and Researcher at the IRIB, Faculty of Communication and Media, University of IRIB, Tehran, Iran. (Corresponding author).
2 Master of English Language Teaching, Secretary of Education of Tehran Province, Department of English Language, Faculty of Humanities, Tabaran University, Mashhad, Iran.University, Mashhad, Iran
چکیده English

This study aims to identify the potentials of media diplomacy in enhancing the economic capacities of Iran, specifically for exporting products and services to Turkmenistan’s border markets. North Khorasan Province serves as a case study. Employing a qualitative research approach, the study utilizes thematic analysis, incorporating documentary study and semi-structured interviews for data collection. The sample consists of 12 purposefully selected businessmen, academics, managers, and officials. North Khorasan Province, despite its proximity to Turkmenistan, lacks a direct border crossing, necessitating exports through alternative routes. Establishing an official border crossing is recommended to balance trade and boost exports. Media diplomacy, in conjunction with political diplomacy, can significantly facilitate border trade. The research findings indicate that Turkmenistan’s border markets are strategically important and sensitive due to the country’s economic diversification policy and regional competition. Leveraging cultural, religious, linguistic, and ethnic commonalities, North Khorasan Province possesses strong export potential in handicrafts, agricultural products, industrial goods, and food industries. However, a notable gap exists in utilizing media diplomacy for advertising and marketing. Key themes emerging from the research include: commercial and economic opportunities in Turkmenistan, the province’s export capabilities, necessary infrastructure development for border markets, addressing export obstacles, understanding Turkmenistan’s import needs, and the critical role of media diplomacy. Effective media diplomacy can provide crucial market intelligence, promote economic policies, identify export barriers, and inform appropriate border trade strategies through continuous monitoring of Turkmen markets.

کلیدواژه‌ها English

Media diplomacy
border exports
border economic capacities
North Khorasan
آیین‌نامه اجرایی بازارچه‌های مرزی. (۱۳۷۱). تهران: وزارت امور اقتصادی و دارایی. شماره تصویب سال ۱۳۸۲.
بیلیس، ج. و اسمیت، ا. (1395). جهانی شدن سیاست؛ روابط­بین‌الملل در عصر نوین. (ا. راه‌چمنی، مترجم). تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و پژوهشات بین المللی ابرار معاصر.
پژوهشگران مرکز پژوهش‌های اتاق ایران. (۱۴۰۱). شناسنامه گزارش دیپلماسی اقتصادی ترکمنستان. تهران: مرکز پژوهش‌های اتاق ایران.
توکلی، ز.، و برزگر، ک. (۱۴۰۰). دیپلماسی­اقتصادی و سیاست همسایگی ایران و ترکمنستان. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، ۲۷(۱۱۶)، 3-28.
https://ca.ipisjournals.ir/article_253844.html
حق‌روستا، س.، و زبردست، ا. (۱۳۹۶). گونه‌شناسی رویکردهای نظری­وتجربی نابرابری‌های منطقه‌ای. نامه معماری و شهرسازی، 2(19)، 153-169.
http://aup.journal.art.ac.ir/article_543.html
حق­شناسی، ا.م.، و اکبری، ک. (1399). بایسته­های محتوایی دیپلماسی­رسانه­ای ایران در مناطق روس­زبان. پژوهشنامه رسانه­بین­الملل، 2(5)، 135-119.
https://doi.org/10.22034/imrl.2021.130351
خرازی­آذر، ر. (1394). درک مفهوم دیپلماسی­رسانه‌ای: رسانه‌ها به مثابه بازیگران نوین دیپلماتیک. علوم­سیاسی. 3(32)، 135-117.                                     https://civilica.com/doc/1279678
خیرخواه، س. (1400). دیپلماسی­رسانه­ای، آسیب­شناسی دیپلماسی­رسانه­ای ایران در منطقه خاورمیانه. تبریز: انتشارات پژوهشگاه دانشگاه تبریز.
خیرخواه، س.، و طباطبایی­پناه، س.ع.، و سلطانی، ع.ر.، و شیرزاد، ح.ر. (1402). آسیب­شناسی­ظرفیت­های دیپلماسی­فرهنگی و رسانه­ای در مناسبات اقتصادی­وتجاری ایران با کشورهای همسایه. روابط­خارجی. 1(15)، 172-143.                            https://doi.org/10.22034/fr.2023.397581.1383
صادرات به ترکمنستان، برگرفته­از سایت درتاریخ 25/07/1404 و در لینک زیر:
https://zoominbazar.com/export-to-turkmenistan
صحنه، ب.، و موسوی­پارسایی، س.م. (1396). تحلیلی بر تأثیرات اقتصادی و کالبدی بازارچه­های­مرزی در توسعه نواحی روستایی (مطالعه موردی اینچه­برون). پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. 3(7)، 152-138.                                                         https://www.magiran.com/p1882411
کاستلز، م. (1384). عصر اطلاعات، جامعه­و فرهنگ، ظهور شبکه­ای. (ترجمه: احد علی­قلیان و افشین خاکباز). تهران: طرح نو.
گلی­زواره، غ.ر. (1372). ترکمنستان، همسایه شمال­شرقی ایران. پاسدار اسلام. خردادوتیر، شماره 139. (انتشارآنلاین) https://journals.dte.ir/article_57986.htm      
 
Brunet-Jailly, E. (2022). Cross-border cooperation: A global overview. Alternatives: Global, Local, Political, 47(1), 3–17.
https://doi.org/10.1177/03043754211073463
Castells, M. (2011). A network theory of power. International Journal of Communication, 5(2011), 773–787.
http://ascnetworksnetwork.org/wp-content/uploads/2010/02/IJoC-NetworkTheory-2011-Castells.pdf
Kakumba, U. (2010). Local government citizen participation and rural development: Reflections on Uganda’s decentralization system. International Review of Administrative Sciences, 76(1), 171–186.https://doi.org/10.1177/0020852309357780
Khusnu, P. M., Afandi, R., Lusa, S., Sensuse, D. I., Wibowo, P. A., & Indriasar, S. (2024). Social media as an instrument of public diplomacy in the digital era: A systematic literature review. Policy & Governance Review.
https://journal.iapa.or.id/pgr/article/view/976
Miakhil, J.M., Zahid, Sh., Dadman, E. (2022). Cross-Border Markets and Their Impacts on Security. (A Case Study in Torkham Border). Randwick International of Social Sciences Journal . (3)4,.692-701.
 https://doi.org/10.47175/rissj.v3i4.553
Okrasa, W. (2023). The impact of the Polish-Ukrainian borderland on the local community well-being. Statistics of Ukraine,100(1),111–126.
https://doi.org/10.31767/su.1(100)2023.01.11
Walther, O. (2014). Border Markets: An Introduction”, Articulo - Journal of Urban Research [Online], 10 | 2014, Online since 08 October 2014, connection on 19 November 2025. 4-15. https://doi.org/10.4000/articulo.2532
Ong Hai Liaw, J., Singh, I., Saayah, A., Fook Wen, K., Novaria, R., Ibrahim, N. (2025). Social Media In Digital Diplomacy. International Journal of Law Government and Communication .(10)39, 199-211.
https://doi.org/10.35631/IJLGC.1039013
Yemets, V. (2024), The Role of Media Diplomacy in Shaping the State’s International Image . Language. Culture. Politics. International Journal. (1)9, 133-145. https://doi.org/10.54515/lcp.2024.1.133-145
Tandra, H., Mahendri, I. G. A. P., Sujianto, S., Rifai, B., Salim, Z., da Silva, H., & Pujiharti, Y. (2025). The Impact of Trade with Border Effect on GDP per Capita: Global Evidence. Economies, 13(6), 174. https://doi.org/10.3390/economies13060174
Ryazantsev, S., Pismennaya, E., Akramov, S., Manshin, R., Garibova, F., (2019). Cross-border trade and migration in the context of Tajikistan's international economic cooperation with neighboring countries. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, volume 374. International Conference on Man-Power-Law-Governance: Interdisciplinary Approaches (MPLG-IA 2019).
https://doi.org/10.2991/mplg-ia-19.2019.33
Diwyanto, K., & Priyanto, D. (2014). Pengembangan pertanian wilayahperbatasan Nusa Tenggara Timur dan Republik Demokrasi Timor. Pengembangan Inovasi Pertanian, 7(4), 207- 220.
https://10.21082/pip.v7n4.2014.207-220
Hendrayady, A. (2018). Strategi Pembangunan Wilayah Perbatasan Provinsi Kepulauan Riau. Jurnal Ilmu Administrasi Negara (JUAN), 6(1), 1-10.
https://ojs.umrah.ac.id/index.php/juan/article/view/777
Nuradhawati, R., Kristian, I. (2022). Pelaksanaan Pembangunan Ekonomi Dalam Meningkatkan Kesejahteraan Masyarakat Di Wilayah Perbatasan Indonesia-Timor Leste: Studi Kasus Kabupaten Belu Provinsi Nusa Tenggara Timur. Academia Praja: Jurnal Ilmu Politik, Pemerintahan, dan Administrasi Publik, 5(1), 29-42. https://doi.org/10.36859/jap.v5i1.837
Kučera, J., Zhang, Y. (2023). Research on the development path of China's cross-border e-commerce industry under the COVID epidemic. published online by EDP Sciences. SHS Web of Conferences 160, 01009.
https://doi.org/10.1051/shsconf/202316001009.
Ding, F., Huo, J., Kucht Campos, J. (2018) The Development Of Cross-Border E-Commerce. International Conference on Transformations and Innovations in Management. Advances in Economics, Business and Management Research (AEBMR), (37)2017, 370-383 . https://doi.org/10.2991/ictim-17.2017.37
Siqi, D., Hui, Ch. (2025). The Symbiotic Development of Border Trade Culture and Village Bazaars. Economic and scientific research . Hebei University, Baoding, Hebei 071002, China. No.1-3 . 2025. 396-401.
 https://www.hwipgl.com/sys-nd/181.html.
Whitlock, E. (2003). Iran and Its Neighbors: Diverging Views on a Strategic Region. Vol:I .Berlin: Stiftung Wissenschaft und Politik, SWP.
Yemets, V. (2024). The Role of Media Diplomacy in Shaping the State’s International Image. Published in Language, Culture, Politics Journal.(1).2024, 133-145. https://doi.org/10.54515/lcp.2024.1.133-145.