پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

معیارهای رتبه‌بندی کشورهای هدف دیپلماسی فرهنگی ایران با تأکید بر حضور رسانه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
2 استادیار گروه ارتباطات و رسانه، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
10.22034/imrl.2025.515208.1307
چکیده
در این مقاله به این موضوع که کدام‌یک از کشورهای جهان برای حضور فرهنگی-رسانه‌ای ایران در سطح بین‌الملل در اولویت قرار دارند، پرداخته می‌شود. برای فهم کشورهای دارای اولویت جهت حضور فرهنگی-رسانه‌ای ایران نیازمند معیارهایی برای رتبه‌بندی کشورهای هدف دیپلماسی فرهنگی-رسانه‌ای ایران می‌باشیم تا آن‌گاه کشورهای دارای اولویت برای تولید محتوای رسانه‌ای در عرصه بین‌الملل شناسایی شوند. این معیارها در این پژوهش از طریق مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری شده و با روش تحلیل مضمون، به دست آمده است. در پژوهش حاضر، پس از بیان مختصر پیشینه پژوهش به ارائه چارچوب مفهومی پرداخته شد. در ادامه، اسناد بالادستی، بیانات رهبران انقلاب و مصاحبه با شانزده نفر از رایزنان فرهنگی، اساتید دانشگاه، مبلغان دینی و فعالان فرهنگی در عرصه بین‌الملل مورد بررسی قرار گرفت؛ در نتیجه 23 معیار برای رتبه‌بندی کشورهای مخاطب دیپلماسی فرهنگی-رسانه‌ای ایران به دست آمد که می‌توان به برخی از مهم‌ترین آن‌ها همچون «کشورهای همسایه و پیرامونی»، «جهان اسلام و مسلمانان» و «کشورهای صاحب نفوذ در سازمان‌های بین‌المللی» اشاره نمود. از آن‌جا که 23 معیار به دست آمده دارای اهمیت متفاوتی نسبت به یکدیگر می‌باشند، معیارها وزن‌دهی شده‌ است. در پایان به معیارهای فعلی مورد استفاده در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان متولی دستگاه دیپلماسی فرهنگی-رسانه‌ای و نیز معیارهای حضور فرهنگی در عرصه بین‌الملل که توسط مؤسسه الکانو به دست آمده است نیز اشاره شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ranking Criteria for Target Countries of Iran’s Cultural Diplomacy, with an Emphasis on Media Presence

نویسندگان English

Hossein Dehghanian pour 1
Mohammadhossein Shoaee 2
1 Imam Sadiq UniversityMaster's degree, Islamic Studies, Culture and Communication, Faculty of Islamic Studies, Culture and Communication, Imam Sadeq University, Tehran, Iran.
2 Imam Sadegh UnAssistant Professor, Department of Communication and Media, Faculty of Islamic Studies, Culture and Communication, Imam Sadegh University, Tehran, Iran.iversity, Tehran, Iran
چکیده English

The main purpose of this research is to develop and weight indicators for ranking countries targeted by Iran’s cultural diplomacy. The central issue addressed is the lack of indigenous and codified criteria for prioritizing countries, despite limited resources and the broad scope of international cultural needs. This underscores the importance of optimizing resource allocation and maximizing the impact of soft power to advance national interests. The research employs a qualitative approach using thematic analysis; data were collected through document analysis, review of statements by the Supreme Leader, and semi-structured interviews with 16 elites, cultural counselors, and international affairs professionals. Key findings reveal the extraction of 23 overarching themes (criteria) categorized into four identity layers based on frequency. The most important of these include: “The Islamic World and Muslims,” “Neighboring and Peripheral Countries,” “History of Cultural-Civilizational Commonalities,” and “Countries with Influence in International Organizations.” The research concludes that ranking countries based on these weighted criteria will enable more scientific decision-making and a fairer distribution of resources for those responsible for cultural diplomacy. Finally, recommendations are offered, such as analyzing the impact of Iranian media in priority countries, evaluating the effectiveness of foreign broadcasting, and developing comparative models of cultural diplomacy with competitors.

کلیدواژه‌ها English

cultural presence
cultural diplomacy
media diplomacy
 
بشیر، ح. (۱۳۹۴). دیپلماسی عمومی: سیاست‌ها و برنامه‌های جهانی. انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
خرازی آذر، ر. (۱۳۸۷). رویکرد پسامدرنیسم به دیپلماسی رسانه‌ای. تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک، گروه پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی.
خرازی آذر، ر. (۱۳۹۴). دیپلماسی رسانه‌ای؛ توان نوین استراتژیک کشورها. مطالعات رسانه‌ای، (10) ۲۹، ۱۱۳۱۲۲.                                                  https://sanad.iau.ir/fa/Article/792124
دهشیری، م. (۱۳۹۳). درآمدی بر جریان‌شناسی فرهنگی بین‌المللی معاصر. انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
رهبر، ع.، و گلشاهی، م. (۱۴۰۱). رویکرد شناختی در بهینه‌سازی دیپلماسی رسانه‌ای. دانش سیاسی، (18) ۳۶، ۴۲۷-۴۵۴.                           https://doi.org/10.30497/pkn.2022.242841.2956 
ساداتی، س. ن. (۱۳۹۳). نقش دیپلماسی رسانه‌ای در روابط بین‌الملل. رسانه، ۱۱۳-۱۲۹.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10227180.1393.25.3.6.2
شیخ‌الاسلامی، م. ح. (۱۳۹۶). دیپلماسی عمومی (جلد۱). تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
عراقچی، س. ع. (۱۴۰۳). قدرت مذاکره. تهران: انتشارات اطلاعات.
قوام، ع. (۱۳۹۰). اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل. تهران: انتشارات سمت.
گیلبوا، ا. (۱۳۸۸). ارتباطات جهانی و سیاست خارجی. ترجمه ح.د. آشنا و م.ص. اسماعیلی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع). (اثر اصلی ۲۰۰۹ منتشر شده است)
محمدی، ح. (۱۳۸۸). تبلیغات سیاسی و دیپلماسی رسانه‌ای. افق، 6(67).
مقتدر، ه. (۱۳۵۸). مباحثی پیرامون سیاست بین‌الملل و سیاست خارجی. انتشارات دانشکده علوم سیاسی و اجتماعی.
نوابخش، م. (۱۳۸۷). دیپلماسی رسانه‌ای به مثابه ابزاری برای سیاست خارجی. تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک، گروه پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی.
Castells, M. (2008). The new public sphere: Global civil society, communication networks, and global governance. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 78–93.
 https://www.jstor.org/stable/25097995
Habermas, J. (1987). The theory of communicative action: Vol. 2. Lifeworld and system: A critique of functionalist reason (T. McCarthy, Trans.). Beacon Press.
King, N., & Horrocks, C. (2010). Interviews in qualitative research. Sage.
Melissen, J. (Ed.). (2005). The new public diplomacy: Soft power in international relations. Palgrave Macmillan.
Mitchell, J. M. (1986). International cultural relations. Allen & Unwin.